Eind jaren '70, ik was toen een jaar of tien, had Rinke K. een grote Graetz Melodia buizenradio op zijn slaapkamer staan. Op die radio was rond de 101 MHz altijd een sterke draaggolf te ontvangen. Wij wisten eerst niet wat voor signaal dat was, maar na enige tijd hoorde ik héél zachtjes het geluid van Hilversum 2. Meteen besefte Rinke dat die draaggolf afkomstig moest zijn van de wekkerradio van zijn ouders, die radio stond altijd afgestemd op de 91,4 MHz van zender Markelo.

Al snel hadden we door dat alle radio's zo'n signaal uitzonden. Op de zendende radio kon je tegen de afstemcondensator tikken en dat hoorde je dan terug op de ontvangende radio. We hebben geprobeerd om met een draadje een gevoelig punt op de print te zoeken, en dat draadje als een soort antenne te laten werken maar het signaal kwam nooit veel verder dan de tuin.

In diezelfde tijd speurden wij ook vaak de FM band af, op zoek naar geheime zenders. Tussen deze piratenzenders hoorde je vooral 's avonds babyfoonzendertjes met op de achtergrond het zachte, rustgevende getik van een wekker. Dat was natuurlijk spannend want waar zou die babyfoon ergens zitten? Daar staat dan een echte mini FM radiozender! Dat wilden wij natuurlijk ook, maar dan om met elkaar te kunnen praten en muziek te draaien via de radio.


 

In 1976 zag ik zo'n babyfoonzendertje voor het eerst. Wij hadden een bruiloft en overnachtten in hotel De Paasberg in Ede. De kamers in dat hotel hadden geen TV maar wel een bed-radio. Mijn neef had toen een FM babyfoon bij zich, en vroeg mij: „Stem eens af op Hilversum 3 op 96.2 MHz”. Toen ik dat deed hoorde ik geen muziek, maar het signaal van die babyfoon!

Die babyfoons kon je gewoon in de winkel kopen. Bij de electronicazaak lagen die zendertjes voor rond de twintig gulden in de etalage, voorzien van geel handgeschreven prijskaartje met de tekst 'Draadloze microfoon', 'Meetzender' of 'FM babyfoon'. Het was een klein printje wat werkte op een 9 Volt batterijtje. Ik heb mijn neef meteen gevraagd om er ook een voor mij mee te nemen. De eerste heb ik verprutst omdat ik teveel S39 gebruikt had, maar het volgende exemplaar werkte als een tierelier.

Na mijn eerste experimenten met een babyfoon wilde ik het wat professioneler aanpakken en kocht ik voor ƒ25 een zelfbouwzender van een MTS-er bij mij uit de buurt. Dit was een zendertje met een zelfoscillerende eindtrap met de beroemde 2N2219a. Ik stelde mij er van tevoren veel van voor, maar het was dus gewoon weer hetzelfde schema van de welbekende babyfoonzender, alleen met een zwaardere transistor. Als extra zet er nog een soort van mengpaneel met drie potmeters op het kastje. De audio moest worden aangesloten met 5-polige DIN pluggen.

 

De antenne had ik gemaakt van een houten plankje waarop ik twee stukken van een doorgezaagde dipool had bevestigd. Deze antenne lag op de grond in mijn slaapkamer, en was met een kort stukje coax met een PL259 plug verbonden met de zender.

De geluidsapparatuur waar ik mee startte:

  • Een Philips EL3553 bandrecorder met mengmogelijkheid pu & mic
  • Een Philips EL3781 dynamische microfoon
  • Een Philips 22GA418 platenspeler
  • Een Philips 22AR270 radiocassetterecorder
  • Een Philips A5X83A buizentuner

Alle klasgenootjes luisterden natuurlijk mee naar mijn nieuwe zender, en de volgende dag kreeg ik een ontvangstrapportje van iemand die óver het spoor woonde, vlak bij fietsenmaker 't Polltje. Wie Twello een beetje kent weet dat dit hemelsbreed toch wel ruim 1 km is. „Wauw” dacht ik opgewonden bij mijzelf „Ik heb nu een zender met echt veel bereik, heel Twello kan mij nu horen!” Dat agenten in het politiebureau mij nu ook zouden kunnen ontvangen maakte me wel wat ongerust, daarom richtte ik mijn dipool vaak met de zijkant naar het politiebureau.

Mijn eerste roepnaam op de radio was Radio Schorpioen, later gevolgd door vele andere namen zoals 'Studio 2', 'Radio Santana', 'Radio Delta' (toen had ik nog niet van de echte Delta uit Nijmegen gehoord), en 'Radio Pino'. Onlangs ontdekte ik op een cassettebandje dat ik mijzelf ook nog eens 'Radio Astra' noemde, maar dat was al in de jaren '90. Schijnbaar reed ik toen in een Astra.

Ook mijn vader en mijn zusje hebben een aantal zondagavonden met deze zender een programma uitgezonden. Hun zendernaam 'Radio de Vijfhoek' was genoemd naar de Twellose wijk waarin wij woonden. De begintune was meestal iets van Focus, bijvoorbeeld Harem Scarem en de eindtune was altijd Sarie Marijs van Willy & The Giants. Er werd LP muziek gedraaid van Focus, Santana en Crosby Stills Nash & Young, maar ook Top 40 muziek van band of plaat. Dat er luisteraars waren merkten we doordat er regelmatig verzoekjes binnenkwamen. Die verzoekjes en werden overigens gewoon op een briefje geschreven en door de brievenbus gedaan.

Mijn eerste babyfoon had dus erg weinig bereik, het signaal was hooguit een paar honderd meter verder te ontvangen, daarom had ik in het begin alleen maar contact met Rinke de Katmandu. Rinke woonde een paar straten bij mij vandaan. Via hem kwam ik in contact met zijn klasgenoot Peter. Peter had ook een FM zender en noemde zich de Ultravox. Hij woonde wel een flink stuk verder weg, maar met mijn nieuwe zender kregen wij toch na een tijdje contact met elkaar.

Dat ging een poosje zo door, tot er op een gegeven moment ineens beduidend meer piraten op de Twellose 3-meter band verschenen. Eentje hoorde ik praten over een Tv-antenne die hij als zendantenne gebruikte, en die hij op het balkon had gelegd. En op een dag toen ik mij fietsend naar de Ultravox begaf zag ik ineens in de Verdistraat een Tv-antenne op een balkon liggen. Dat was dus de antenne van Mark, de Twellose Omroep Stichting. Kort daarna maakten wij onze eerste verbinding. Volgens mij heeft Mark na zijn balkon-antenne heel lang met een 7-elements op zolder (onder de kap) gewerkt.

Mark was weer bevriend met Werner (via tafeltennis?) en zij kenden op hun beurt ook Peter, Raymond en Ben, en zo werd de vriendenclub der Twellose piraten snel groter. Ook ontmoetten wij elkaar vaak vrijdagmiddag op het marktplein tijdens de weekmarkt. Vrijdagavond stonden we vaak gezellig bij elkaar op de stoep voor de Buijzer, waar we overigens ook wel eens weggestuurd zijn, omdat de groep zo groot was dat er geen klanten meer langs konden.

Hieronder heb ik een paar handleidingen gescand die bij zo'n zendertje in het plastic zakje zaten.